Καταχραστές προγονικῆς κληρονομιᾶς

Ἀριστερά: Κεφάλι πού ἔχει ἑρμηνευτεῖ ὡς πορτρέτο τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου. Δεξιά: Κεφάλι γενειοφόρου μορφῆς, πού ἴσως σχετίζεται μέ λατρευτικό σύνταγμα (ἀγάλματα πού ἀποτελοῦν θεματικό σύνολο) τῆς οἰκογένειας τοῦ Μ. Ἀλεξάνδρου. Καί τά δύο χρονολογοῦνται στό 175-200 μ.Χ. Ἐκτίθενται στό Ἀρχαιολογικό Μουσεῖο Θεσσαλονίκης. 

«Γιά τόν ἄνδρα πού πιστεύει ὅτι εἶναι κάτι σημαντικό δέν ὑπάρχει τίποτε αἰσχρότερο παρά νά παρουσιάζεται ὅτι τιμᾶται ὄχι γιά τόν ἑαυτό του ἀλλά ἐξαιτίας τῆς δόξας τῶν προγόνων. Βέβαια, οἱ τιμές τῶν γονέων εἶναι γιά τούς ἀπογόνους ὡραῖος καί μεγαλοπρεπής θησαυρός, εἶναι ὅμως αἰσχρό καί ἄνανδρο νά χρησιμοποιεῖ κάποιος τόν θησαυρό εἴτε τῶν χρημάτων εἴτε τῶν τιμῶν καί νά μήν τόν παραδίδει στούς μεταγενέστερους, ἐπειδή δέν ἔχει ὁ ἴδιος ἀποκτήματα καί δόξα».
Πλάτωνος «Μενέξενος», 247b, ἐκδόσεις Κάκτος, σελ. 207

Οἱ προαναφερθεῖσες φράσεις, σύμφωνα μέ τήν πλατωνική καταγραφή, δέν ἀνήκουν, ὅπως συνήθως, στόν Σωκράτη ἀλλά στήν Ἀσπασία*, τήν θυελλώδη, χαρισματική σύζυγο τοῦ Περικλῆ, ἡ ὁποία ἔγραψε ἐπιτάφιο λόγο γιά νεκρούς πολεμιστές καί ὁ Σωκράτης μετέφερε στόν συνομιλητή του τά λόγια της. Ὁ Μενέξενος καί εἰδικά αὐτό τό σημεῖο δέν θυμίζουν αὐτό πού ἀποκαλεῖται «γυναικεία» γραφή ἤ θηλυκή «ἀνάγνωση» τῆς πολιτικῆς καί τῆς κοινωνίας. Εἶναι κείμενο σκληρό, λιτό, ἄτεγκτο. Οἱ ἀπόψεις διατυπώνονται ὠμά καί ἀπροκάλυπτα. Αἰσχρό καί ἄνανδρο νά