Η αυτοδικία και ο φόβος Θεού

Οι Ερινύες καταδιώκουν τον Ορέστη. Έργο του Γάλλου ζωγράφου και ακαδημαϊκού Ουιλιάμ-Αντόλφ Μπουγκερώ (1825-1905)

Πρέπει να κατανοήσουμε τα κίνητρα όσων καταλήγουν να διεκδικήσουν το δίκιο με τα χέρια τους, βαστώντας ένα όπλο, και γιατί πληθαίνουν όσοι φτάνουν στο σημείο να τους χειροκροτήσουν. Αν δεν καταλάβουμε τον μηχανισμό που το προκαλεί αυτό τότε η νόσος της αυτοδικίας θα συνεχιστεί, θα κλιμακωθεί, θα φτάσει και στο έσχατο σημείο της επικράτειας και θα μας καταστρέψει ολοκληρωτικά. Γι’ αυτό οφείλουμε, πρώτα απ’ όλα να κατανοήσουμε την  εποχή μας.

Οι καιροί μας υπό μίαν έννοια, μας παρέχουν ένα σπάνιο προνόμιο. Να εξετάσουμε και βιωματικά αλλά και με ποικίλα ενημερωτικά μέσα, ψηφιακά και αναλογικά, πως βιώνεται μια συλλογική ελεύθερη πτώση στο κενό. Το σαράκι του μηδενισμού, που βασιλεύει ακόμα και μέσα στην καρδιά της θρησκευτικής ιεραρχίας, που ρυθμίζει τα του λατρευτικού βίου, έχει καταφάει τα θεμέλια των θεσμών, οι οποίοι συνέχουν την κοινωνία.

Μόλις ο πολίτης ακούσει για τις ανεξάρτητες και διακριτές εξουσίες, για το νομοθετικό σώμα δηλαδή, για την εκτελεστική και δικαστική εξουσία, πιθανότατα θα χαμογελάσει πικρά. Στα βουλευτικά έδρανα, στους υπουργικούς θώκους, στο Μέγαρο Μαξίμου και στα δικαστήρια δεν βλέπει πρόσωπα αλλά εργαλεία ενός ανθρωποφάγου συστήματος, το οποίο έχει ρυθμιστεί πάνω στον άξονα της υλικής ισχύος. Η διαφθορά και η παρακμή αναφέρονται μεν στην ύλη αλλά ξεκινούν από το πνεύμα. Διαλύουν ηθικά τον άνθρωπο κι έπειτα επεκτείνονται και στο υλικό αποτύπωμά του. Κι αφού την περάσαμε τούτη την επώδυνη, πολυετή δοκιμασία της αποδόμησης, φτάσαμε εδώ, στο σημείο όπου θα εκδηλωθούν, με όλη την ισχύ τους, οι συνέπειες.

Το να πάρει κάποιος το νόμο στα χέρια του σημαίνει ότι δεν έχει ίχνος εμπιστοσύνης και σεβασμού στο κρατικό δικαιικό σύστημα. Επίσης, τούτη η πράξη φανερώνει δύο τινά για τη σχέση του αυτουργού με το θείο: είτε εκδικείται επειδή θεωρεί ότι ο γδικιωμός του είναι εναρμονισμένος με τον θείο νόμο είτε δεν πιστεύει στον Θεό και συνεπώς δεν έχει εμπιστοσύνη σε έννοιες όπως θεία τιμωρία και ανταπόδοση.

Επειδή, σε κάθε βήμα που κάνουμε πρέπει να έχουμε κατά νου από πού περάσαμε για να φτάσουμε στο σημείο όπου βρισκόμαστε τώρα, καλό είναι να ανατρέξουμε στην αρχαία παράδοσή μας. Εκεί, υπάρχουν πολλές ιστορίες με ανθρώπους που «πήραν το αίμα τους πίσω» και δικάστηκαν γι’ αυτή τους την πράξη. Σε μία απ’ αυτές τις δίκες ένας θεός, ο Απόλλων, κατέθεσε ως βασικός μάρτυρας υπεράσπισης ενός

Γιατί εγκαταλείπουμε τους γονείς μας

«Με άφησαν μόνο να πεθάνω. Τώρα που γέρασα το μόνο που θέλουν από μένα είναι η κληρονομιά».

Τούτη η φράση, που άλλοτε γίνεται βουβή σκέψη, στοιχειώνει τους ψυχρούς θαλάμους γηροκομείων και άλλων ιδρυμάτων, που «παρκάρονται» οι ηλικιωμένοι μέχρι την τελευτή τους. Παρόμοιες σκέψεις «σημαδεύουν» και τα διαμερίσματα, όπου έχουν εγκαταλειφθεί μητέρες, πατέρες, γιαγιάδες και παππούδες, με μοναδική τους συντροφιά την τηλεόραση και -συχνά- μια δεσποτική κυρία, που πληρώνεται για να «βοηθά» τον ηλικιωμένο πρόγονο. Επαναλαμβάνεται ακατάπαυστα τούτη η φράση. Με το στόμα και με τα μάτια. Με το νου και τη καρδιά. Αρκεί να βρεθεί άνθρωπος με ευαισθησία να την ακούσει και να νιώσει τον καημό μιας οντότητας σε σωματική αποδρομή και πνευματική αγωνία.

Η σύγχρονη κοινωνία χαρακτηρίζεται από μια βαθιά ρωγμή στην αλυσίδα των γενεών. Οι γέροντες, οι φορείς της μνήμης, της εμπειρίας και του μόχθου που ύφαναν το νήμα της ζωής μας στα πρώτα βήματά μας, αφήνονται να αργοσβήνουν βυθισμένοι στο έλος της μοναξιάς. Από σεβαστές μορφές υποβιβάζονται σε ενοχλητικά υπολείμματα ενός μακρινού, «άχρηστου» παρελθόντος.

Αυτή η γενιά που γιορτάζει με επισημότητα τα γενέθλια των… σκύλων της, που μαζεύει με θρησκευτική ευλάβεια τα περιττώματά τους από τον δρόμο φορώντας γάντια, δείχνει μια πρωτοφανή αδυναμία να ασχοληθεί με εκείνους που την...

Χριστὸς Ἀνέστη!

 

Μεθύστε με τ’ αθάνατο κρασί του ‘21

Η Εθνεγερσία του 1821 ήταν το θαύμα των θαυμάτων της πολυχιλιετούς Ιστορίας του τρισένδοξου έθνους μας. Άνοιξε δρόμο να ακολουθήσουμε. 

Έχετε ποτέ φανταστεί πως έζησε ένας άνθρωπος που γεννήθηκε στις 29 Μαΐου 1453 στην Κωνσταντινούπολη και κόντρα σε όλες τις αντιξοότητες της μοίρας και την σκληρότητα των καιρών κατόρθωσε να παραμείνει σ’ ολόκληρο το βίο του Έλληνας συνειδητός και πιστός χριστιανός; Αυτή η βαριόμοιρη ζωή δεν ήταν του ενός αλλά εκατομμυρίων. Μυριάδες τα εκατομμύρια των συνειδητών Ελλήνων και πιστών χριστιανών που γεννήθηκαν και πέθαναν σε συνθήκες σκλαβιάς στον τρισβάρβαρο Τούρκο δυνάστη. Πολλές οι γενιές των υπόδουλων κι αναρίθμητα τα θύματα του αιμοσταγούς κατακτητή. Και σημειώθηκαν δεκάδες, αν όχι εκατοντάδες, εξεγέρσεις, στάσεις κινήματα και επαναστάσεις των Ελλήνων, που επιδίωξαν να βοηθήσουν το έθνος μας να αποδράσει από τον οθωμανικό τάφο. Μόνο αν αναλογιστεί κάποιος τη σωρευμένη πίκρα, αγωνία, καταπίεση, απόγνωση και μαζί ελπίδα, αγωνιστικότητα και πίστη στον Χριστό και στο έθνος μπορεί να καταλάβει τι σημαίνει 1821. Αν υποχρεώσει το νου του να ταξιδέψει στον χρόνο και στον τόπο και να προσπαθήσει να νιώσει τους Έλληνες των προηγουμένων αιώνων θα αποκτήσει τη δυνατότητα να

ΥΜΝΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΝ: ENA ΜΑΥΡΟ ΑΡΙΣΤΟΥΡΓΗΜΑ

 

Κάντε μία χάρη στὸν ἑαυτὸ σας γιὰ τὴν 25η Μαρτίου. Διαβάστε ΟΛΟΚΛΗΡΟ τὸν Ὕμνον Εἰς τὴν Ἐλευθερίαν. Ἡ θεόπνευστη ποιητικὴ χεὶρ ζωγράφισε τὶς ψυχὲς μας. Κι ἔβαλε χρῶμα πολύ, καὶ δὲν τσιγκουνεύτηκε τὶς μελανὲς ἀποχρώσεις. Ἀπὸ τὴν στροφὴ 33 μέχρι καὶ τὴν 138 εἶναι ἕνα μαῦρο ἀριστούργημα. Μία μεγαλειώδης ἔκρηξη μίσους καὶ ἱμέρου ἐκδικήσεως γιὰ τὸν ἐχθρό, μία ἀρὰ ὁλοκληρωτικοῦ ὀλέθρου γιὰ ὅ,τι μᾶς εἶχε εγκιβωτισμένους στὸν ὀθωμανικὸ τάφο. Ὁ Σολωμὸς στοὺς στίχους του ἐγκλώβισε τὶς φλόγες ποὺ κατάπιαν τοὺς Τούρκους στὴν Τριπολιτσὰ καὶ ἄνοιξε τὶς πύλες τοῦ Ἄδη γιὰ νὰ ρίξει μέσα τοὺς ἐχθροὺς τοῦ Γένους. Διαβάστε τον μὲ πάθος καὶ συγκίνηση, ὅπως ἀξίζει στοὺς βαριόμοιρους προγόνους μας ποὺ ἔζησαν ἀχάριστες ζωὲς καὶ βασανίστηκαν ἀπὸ τὸ λίκνο μέχρι τὸν τύμβο γιὰ νὰ μᾶς χαρίσουν τὴν Ἐλευθερία ποὺ σήμερα αποκαμβάνουμε.

Μπορεῖτε νὰ τὸν ἀναγνώσετε ἐδῶ: https://www.greek-language.gr/digitalResources/literature/tools/concordance/browse.html?cnd_id=10&text_id=3384

Freude

Μεγάλη μάστιγα ἡ ἀναξιοπρέπεια

 

Ὑπάρχει ἕνα βαθιὰ ριζωμένο κοινωνικὸ καὶ πολιτικὸ φαινόμενο, μία σοβαρὴ νόσος, ποὺ ὑπονομεύει τὴν πρόοδο τῆς χώρας. Αὐτὸ ἐκδηλώνεται ὡς ραγιαδισμός, δουλοπρέπεια, κουλτούρα ὑποταγῆς στοὺς ἰσχυρούς. Καὶ ὡς ἰσχυροὶ νοοῦνται οἱ πολυεκατομμυριοῦχοι ἐπιχειρηματίες, οἱ πολιτικοὶ ἡγέτες, οἱ ξένες διασημότητες καὶ ἄλλοι ποὺ βρίσκουν τὸν δρόμο τοὺς μέχρι τὰ ἡμεδαπὰ ΜΜΕ. Αὐτὸ τὸ πρόβλημα δὲν περιορίζεται μόνο σὲ ἀτομικὲς συμπεριφορές, ἀλλὰ ἐκδηλώνεται καὶ ὡς συλλογικὴ παθογένεια, ὅπου ἡ ἀξιοπρέπεια θυσιάζεται στὸ βωμὸ τῆς ἐξουσίας ἤ τοῦ οἰκονομικοῦ ὀφέλους.

Θλιβερὸ παράδειγμα τῶν ἀνωτέρω ἡ πρόσφατη ὑπόθεση τῆς ἔκρηξης στὴ βιομηχανία Βιολάντα στὰ Τρίκαλα. Ὁ ἰδιοκτήτης τῆς βιομηχανίας, ἀντιμετωπίζοντας σοβαρότατες κατηγορίες γιὰ τὸν θάνατο πέντε γυναικῶν ἐργατριῶν λόγω σοβαρῶν ἐλλείψεων ἀσφαλείας (ὅπως διαβρωμένοι ἀγωγοὶ προπανίου καὶ ἀγνοημένες προειδοποιήσεις γιὰ ὀσμὴ ἀερίου) μπαινόβγαινε στὸν ἀνακριτὴ καταχειροκροτούμενος ἀπὸ πολῖτες, ἐκ τῶν ὁποίων ὁρισμένοι ἦταν ἐργαζόμενοι στὴ βιομηχανία του: «Εἴμαστε μαζὶ σου!» τοῦ φώναζαν ἄνθρωποι, ποὺ πιθανῶς παρευρέθηκαν στὶς κηδεῖες τῶν...

Ἡ ὑπναγωγὸς σαγήνη τοῦ γελοίου

«Κύκλωψ, τῆ, πίε οἶνον, ἐπεὶ φάγες ἀνδρόμεα κρέα, ὄφρ᾽ ἰδῇς, οἷόν τι ποτὸν τόδε νηῦς ἐκεκεύθει ἡμετέρη».

«Οἶνο πιὲς, Κύκλωπα ἀφοῦ ἀνθρώπου κρέας ἔφαγες, νὰ μάθης τὶ καλὸ ποτὸ στὴ νήα φυλαγόταν».

*Ὀμήρου Ὀδύσσεια, Ι, 347-348

Ἀρλεκῖνοι ντυμένοι μὲ πούπουλα, ἀξιοθρήνητες ὑπάρξεις, ποὺ σιούνται καὶ λυγιοῦνται σὰν μαοῦνες σὲ φουρτουνιασμένο λιμάνι, παρουσιάζονται σὰν τὴν τελευταία λέξη τῆς προόδου, τῆς Τέχνης, τῆς λογικῆς, τῆς κοινωνικῆς ἅμα τε καὶ πολιτικῆς παρέμβασης. Ἀπὸ κάτω οἱ μᾶζες ἀλαλάζουν ἐνθουσιασμένες γιὰ τὴν κατάντια τους. Διαταραγμένοι ντελάληδες τῆς ἠθικῆς πανώλης, ἀφιονισμένοι ἀπὸ τὸν «θρίαμβὸ» τους, μὲ βλέμμα γυάλινο κι ἐκστατικό, ρητορεύουν γιὰ τὸ δέον, τὸ πρέπον, τὸ σωστό. Κι ἡ φωνὴ τούς, ἀφόρητα στριγκή. Ὁ ἦχος της σὰν ἀπὸ ξεκούρδιστο βιολὶ στὰ χέρια ἄμουσου μεθυσμένου. Ἀπατεῶνες ἐπικαλοῦνται τὸ δίκαιο. Προδότες μιλοῦν γιὰ τὴν πατρίδα. Οἱ ὀκνηροὶ ἀναλύουν τὰ περὶ ἐργατικότητας κι οἱ δαιμονολάτρες τὰ περὶ εὐσέβειας, ἐγκράτειας κι ἁγιότητας.   

Παραζαλισμένη κοινωνία. Σὰν νὰ ἔχει ξεμείνει ἀπὸ καύσιμα καταμεσῆς τοῦ ὠκεανοῦ κι ἡ πυξίδα «τρελάθηκε». Μαγνητίστηκε ἀπὸ κάτι ἀπροσδιόριστο καὶ κινεῖται γρήγορα, ἄτακτα, ἄσκοπα. Μία Ὀδύσσεια χωρὶς προορισμὸ καὶ χωρὶς Ὅμηρο.

Ἴσως νὰ βοηθοῦσε τὸν ἀγῶνα τοῦ ἐντοπισμοῦ τοῦ στίγματὸς μας στὸν χάρτη τῆς πραγματικότητας ἡ συνειδητοποίηση ὅτι ζοῦμε σ’ ἕνα κατοπτρικὸ εἴδωλο τοῦ ὁμηρικοῦ κόσμου. Ἡ ἀντιστροφὴ τῶν ἀξιῶν καὶ ἡ ἀλλαγὴ τῶν προσήμων στὴν ἐξίσωση τοῦ βίου μας, συνθέτουν ἕνα ἄδοξο ἔπος, στὸ ὁποῖο πρωταγωνιστοῦμε. Ἡ ὑπόδειξη, ἀπὸ τὴν ἐμφανῆ καὶ ἀφανῆ ἐξουσία, τῶν ἀρεστῶν σὲ ἐκείνη «προτύπων», τὰ ὁποία ὀφείλουν νὰ καταναλώσουν καὶ νὰ μεταβολίσουν οἱ μᾶζες παραπέμπουν σὲ μία βλάσφημη παραλλαγὴ τῆς ἱστορίας μὲ τὸν Κύκλωπα Πολύφημο καὶ τὸν Ὀδυσσέα.

Ὁ Κύκλωπας Πολύφημος, γιὸς τοῦ Ποσειδῶνα καὶ τῆς νύμφης Θόωσας, ἀντιμετωπίζει τὸν Ὀδυσσέα καὶ τοὺς συντρόφους του σὰν γεῦμα. Τοὺς ἔτρωγε ἕναν-ἕναν. Ὁ Ὀδυσσεὺς σχεδίασε νὰ τὸν ἀποκοιμίσει, κερνώντας τὸν οἶνο γλυκόπιοτο. Ύστερα νὰ τὸν τυφλώσει καρφώνοντὰς του στὸ μάτι ἕνα πυρωμένο παλούκι. Κι ἔτσι ἔγινε. Διαβάζουμε στὸ ὁμηρικὸ κείμενο, στοὺς στίχους 360-374 τῆς ραψωδίας «ι»:

«Ἐγὼ τοῦ’ φερα οἶνο σπινθηροβόλο. Τρεῖς φορὲς του’δωκα καὶ τρεῖς ὁ ἄφρονας τὸ ἤπιε. Κι ὅταν ὁ οἶνος ἔφθασε στοῦ Κύκλωπα τὶς φρένες, τότε τοῦ μίλησα ἐγὼ κι εἶπα λόγια μειλίχια: ‘Κύκλωπα, τὸ εξακουστὸ μοῦ ὄνομα σὺ ρωττᾶς; Θὰ σοῦ τὸ εἰπῶ, μὰ δῶσε μοῦ τὸ δῶρο ποῦ ὑποσχέθηκες. Το ὄνομὰ μου εἶναι Κανείς. Κανένα μὲ φωνάζουν ἡ μάνα κι ὁ πατέρας μου κι οἱ σύντροφοὶ μοῦ ὅλοι’. 

Ἔτσι εἶπα, καὶ μοῦ ἀπάντησε μὲ ἄσπλαχνη καρδιὰ:‘Απ’ τοὺς συντρόφους τελευταῖο ἐγὼ θὰ φάγω τὸν Κανένα, τοὺς ἄλλους θὰ τοὺς φάγω πρίν, κι αὐτὸ εἶναι τὸ δῶρο σου’.

Εἶπε, κι ἔπεσε ὕπτιος γέρνοντας καὶ κατόπιν ἔγειρε τὸν παχὺ αὐχένα τοῦ στὰ πλάγια, καὶ ὕπνος τὸν πῆρε καὶ τὸν δάμασε. Κι ἀπὸ τὸν φάρυγγα ἔβγαινε οἶνος καὶ κρέας ἀνθρώπινο. Κι οινοβαρὺς ρευόταν».

Στην δικὴ μας, πικρὴ ἱστορία, οἱ ρόλοι ἀλλαγμένοι ἀλλὰ τὰ ὑλικὰ τοῦ μύθου ἴδια. Κύκλωπας Πολύφημος εἴμαστε ἐμεῖς, τὸ κοινωνικὸ σῶμα μὲ τὸ περιορισμένο ὀπτικὸ πεδίο. Παιδιὰ Θεοῦ μὲν ἀλλὰ ἀποκομμένα, ἀποξενωμένα ἀπὸ Ἐκεῖνον. Βρισκόμαστε κλεισμένοι καὶ απανθρωπισμένοι στὸ...

Η μόνη σοβαρή απάντηση στην παρωδία της Οδύσσειας

Σύμφωνα με φημολογία, που δεν έχει διαψευσθεί από την παραγωγή, η Λουπίτα Νιόνγκο θα υποδυθεί την… ωραία Ελένη σε χολιγουντιανή εκδοχή της Οδύσσειας. 

«Αντί να καταριέσαι το σκοτάδι άναψε ένα κερί». 

Ρητό αγνώστου «πατρός».

Πολλά τα διδάγματα από την ειδησεογραφία ότι πιθανότατα η ωραία Ελένη θα ενσαρκωθεί σε μεγάλη κινηματογραφική παραγωγή από αφροαμερικανίδα ηθοποιό (όχι ιδιαίτερου κάλλους). Ένα απ’ αυτά είναι ότι οι σύγχρονοι εκπρόσωποι της «ελίτ» μεταχειρίζονται τα ελληνικά θεμέλια του δυτικού πολιτισμού, αναπλαισιώνοντάς τα σύμφωνα με το δικό τους νοσηρό ορθοπολιτικό «λεξιλόγιο». Ο Όμηρος μπορεί να έγραφε τα δικά του αλλά οι εταιρείες παραγωγής και η ιδιοκτησία των κινηματογραφικών στούντιο έχουν τα σχέδιά τους. Η Ελένη ούτε όμορφη πρέπει να είναι ούτε ξανθιά ούτε καν λευκή. Η «Ιστορία» που μαθαίνουν, έστω και μέσω του κινηματογραφικού πανιού, οι υπνωτισμένοι δεσμώτες της σύγχρονης δυστοπίας, πρέπει να ταιριάζει με τα σχέδια των αρχιτεκτόνων της νέας παγκόσμιας τάξης, ακόμα κι όταν τα γεγονότα, οι αφηγήσεις, οι πρωτογενείς πηγές και τα αρχαιολογικά τεκμήρια δεν συμφωνούν μαζί της. 

Η ελληνική μυθολογία, όμως, είναι πυλώνας πάνω στον οποίο στηρίζεται ο πολιτισμός, οι παραδόσεις, η ίδια η ψυχή μας. Συγκροτήθηκε ως οργανικό σώμα νοημάτων, στο οποίο η μορφή, το κάλλος, και η καταγωγή συνδέονται άρρηκτα. 

Η Ελένη φέρει μαζί της την ελληνική κοσμοαντίληψη για την ομορφιά, τον έρωτα, τον πόλεμο, τη θεία βούληση, την ανθρώπινη ευθύνη. Η Ελένη πρέπει να είναι όμορφη. Δεν επιτρέπεται να μην είναι. Το κάλλος της υπήρξε κίνητρο πολέμου, γενεσιουργός δύναμη συλλογικής πράξης, μέτρο ανθρώπινης...

Pink Floyd - High Hopes

Ο Θουκυδίδης δίνει προβάδισμα στην Κίνα

«Τὴν μὲν γὰρ ἀληθεστάτην πρόφασιν, ἀφανεστάτην δὲ λόγῳ, τοὺς Ἀθηναίους ἡγοῦμαι μεγάλους γιγνομένους καὶ φόβον παρέχοντας τοῖς Λακεδαιμονίοις ἀναγκάσαι ἐς τὸ πολεμεῖν».

Θουκυδίδου «Ἱστορίαι» (1.23.6)

Ο ακαδημαϊκός, συγγραφέας, διπλωμάτης και πολιτικός Άγγελος Βλάχος (1915 − 2003), που έχει μεταφέρει με υποδειγματικό τρόπο το κείμενο του Θουκυδίδη στη νέα ελληνική, αποδίδει* το εναρκτήριο απόσπασμα ως εξής: «Η πραγματική, βέβαια, αλλά ανομολόγητη αιτία ήταν, καθώς νομίζω, το ότι η μεγάλη ανάπτυξη της Αθήνας φόβισε τους Λακεδαιμόνιους και τους ανάγκασε να πολεμήσουν».

Η ερμηνεία της βαθυτέρας και αφανούς αιτίας του ξεσπάσματος του Πελοποννησιακού πολέμου από τον Θουκυδίδη, έχει, κατά κάποιον παράδοξο τρόπο, «στοιχειώσει» τα συστήματα σκέψης μικρών και μεγάλων δυνάμεων, συμμαχιών και συνασπισμών χωρών εδώ και αιώνες – αν όχι χιλιετίες. Όσοι διαχειρίζονται πολιτικούς, οικονομικούς, πολιτισμικούς και κυρίως στρατιωτικούς πόρους, βασιζόμενοι στην θουκυδίδεια ερμηνεία της -μοιραίας για τον αρχαίο ελληνικό κόσμο- σύρραξης Αθηναίων και Σπαρτιατών, έχουν μία προτεραιότητα: να υπολογίσουν ποιοι εκ των ανταγωνιστικών προς αυτούς δυνάμεων πλησιάζουν να ξεπεράσουν το σημείο ισχύος, πέρα από το οποίο δεν υπάρχει επιστροφή και δεν μπορεί να υπάρξει επιλογή πέραν της υποταγής ή μιας ατελέσφορης σύγκρουσης. 

Θα μπορούσε να ισχυριστεί κάποιος, ότι ο Θουκυδίδης -και ειδικά η αντίληψη που διέπει το συγκεκριμένο χωρίο από το έργο του- είναι ο βασικός… σύμβουλος στρατηγικής στα περισσότερα στρατιωτικά επιτελεία του κόσμου. Ουδείς επιθυμεί ο εχθρός του να καταστεί μη αντιμετωπίσιμος. Γι’ αυτό αισθάνεται την ιστορική υποχρέωση ν’ ανοίξει πρώτος τον...

Τι αφήνουμε πίσω μας

Από την αυγή του πολιτισμού μας κυριαρχεί η ιδέα ότι τα ανθρώπινα ίχνη που αντέχουν στον χρόνο είναι αντικείμενα. Μέγα λάθος.

Πριν από λίγες ημέρες προκλήθηκε μια από τις πολλές μικρές αναταραχές στην σκοτεινή και σταθερά ρυπαρή επιφάνεια του ημεδαπού μιντιακού έλους. Κυκλοφόρησε γαρ η είδηση ότι πωλούνται στο διαδίκτυο κάποια από τα βραβεία που είχε λάβει κατά τη διάρκεια της σταδιοδρομίας του ο εξαιρετικός ηθοποιός Γιάννης Βόγλης. Εκείνος που τα πωλεί τα είχε βρει στα σκουπίδια, δίπλα σ’ έναν κάδο ανακύκλωσης, τα μάζεψε και σκέφτηκε να τους δώσει «ξανά ζωή», όπως δήλωσε. 

Πολλοί, που μάλλον δεν έχουν να κάνουν και πολλά σημαντικά πράγματα στη ζωή τους και ασχολούνται με αλλότριες υποθέσεις, άρχισαν να πετροβολούν την οικογένεια ότι «πέταξε την πατρική κληρονομιά στα σκουπίδια», «αδιαφορεί για τα επιτεύγματα του μεγάλου ηθοποιού» και άλλα ηχηρά παρόμοια. Δεν είναι πρωτότυπη αυτή η αντίδραση. Από την αυγή του πολιτισμού μας κυριαρχεί η ιδέα ότι τα ανθρώπινα ίχνη που αντέχουν στον χρόνο είναι αντικείμενα. Μέγα λάθος. Τα ψυχικά, συναισθηματικά και δημιουργικά ίχνη μένουν για κάποιον καιρό. Οι αναμνήσεις. Τα αντικείμενα μπορούν να λειτουργήσουν σαν σημεία εκκίνησης της διαδικασίας της ανάμνησης αλλά δεν είναι το παν. Γενικά, δεν χρειάζονται. Όλα τα υλικά ίχνη μας θα χαθούν κάποτε διότι θα πεθάνουμε. Όλοι. Αναπόφευκτα, οι τάφοι μας θα χορταριάσουν, θα ρημάξουν, οι φωτογραφίες, θα ξεθωριάσουν, τα...

Υπάρχει ζωή πριν τον θάνατο;

Είναι τραγικά ειρωνικό να εορτάζεται η αλλαγή του χρόνου. Η θριαμβική ιαχή «πάει ο παλιός ο χρόνος» αποτελεί παράδοξο, έμμεσο αυτοσαρκασμό. Ειρωνευόμαστε τον ηττημένο ενιαυτό παραγνωρίζοντας το γεγονός ότι ο χαμένος ήτο ελεήμων. Δεν μάς θέρισε σαν στάχυα. Μας επέτρεψε να δούμε τον θριαμβευτή νεοεισερχόμενο, που κι αυτός θα ηττηθεί σε 365 ή 366 (όποτε το έτος είναι δίσεκτο) εικοσιτετράωρα. Επιλέγουμε να λησμονούμε ότι κάθε παλιός χρόνος φέρει στους ώμους του και σεβαστό ποσοστό των… παλιών ανθρώπων, που αφανίζονται σε κάποιο από τα επόμενα νέα έτη, που θα έρθουν έχοντας ως αποστολή να μας διαγράψουν από τους καταλόγους των ζώντων. Η διαγραφή μας από τους ζώντες θα μηδενίσει, ευτυχώς, τις υποχρεώσεις μας στον μοχθηρό, μισάνθρωπο δαίμονα, που αποκαλούμε κράτος. Δυστυχώς θα μηδενίσει και τις...

Γιὰ μία ψυχικὴ ἐπανεκκίνηση

 

Καθὼς τὸ ἡμερολόγιο γυρίζει τὴ σελίδα στὸ 2026, ἡ Ἑλλάδα στέκει μπροστὰ σὲ μία καμπὴ χρονικὴ καὶ ὀντολογική. Εἶναι ἡ στιγμὴ ὅπου τὸ ἔθνος, βυθισμένο σὲ μία μακρὰ νύχτα αὐτοαμφισβήτησης, ἐσωτερικῆς ὑπονόμευσης καὶ ἐξωτερικῶν ἐπιρροῶν καὶ ἐπιβουλῶν, μπορεῖ νὰ ξαναβρεῖ τὸν πυρῆνα τῆς ὕπαρξης του. Ἄν θέλουμε νὰ ζήσουμε πρέπει νὰ ξαναβροῦμε τοὺς ἑαυτοὺς μας. Νὰ γίνει ὁ βίος μᾶς πράξη βαθιᾶς αυτοσυνειδησίας, ὅπου ἡ γνώση τοῦ ἑαυτοῦ θὰ καταστεῖ κινητήριος δύναμὴ μας.

Αὐτὴ ἡ χρονιὰ μπορεῖ νὰ κάνει ἐφικτὴ τὴν ἐπανασύνδεση μὲ μία πορεία ποὺ ξεκίνησε πρὶν ἀπὸ χιλιετίες, ἀπὸ τὰ βάθη τῆς ἀρχαίας πνευματικότητὰς μας μέχρι τὶς κορυφὲς τῆς βυζαντινῆς ἰσχύος καθὼς καὶ τὴ νεώτερη Ἑλλάδα. Νὰ σταθοῦμε ὄρθιοι. Νὰ γίνουμε συνδημιουργοὶ τοῦ μέλλοντὸς μας (καὶ θὰ τὸ κατορθώσουμε αὐτό, ἂν εὐθυγραμμίσουμε τὶς πράξεις μας μὲ τὴ θεία βούληση). Νὰ διεκδικήσουμε ἦθος καὶ ἀξιοπρέπεια σὲ ἕναν κόσμο ποὺ συχνὰ τὰ ὑπονομεύει.

Ἡ ἐπανεκκίνηση τοῦ ἔθνους ξεκινᾶ ἀπὸ τὴν ψυχὴ τοῦ λαοῦ. Ἕνας λαὸς ποὺ ἔχει μάθει νὰ σκύβει τὸ κεφάλι μπροστὰ σὲ πολιτικὲς δυναστεῖες, ἐκεῖνες τὶς σκιὲς ποὺ κληρονόμησαν τὴν ἐξουσία σὰν νὰ ἦταν οἰκογενειακὸ φέουδο, καταστρέφοντας τὸν τόπο μὲ τὴν ἀπληστία τους. Αὐτὲς οἱ δυναστεῖες, ριζωμένες σὲ ἕναν νεποτισμὸ ποὺ μολύνει τὰ πάντα σὰν σηπτικὸ φαινόμενο, μᾶς ὁδήγησαν σὲ οἰκονομικὲς καταρρεύσεις, κοινωνικὲς διαβρώσεις καί, τὸ χειρότερο, σὲ πνευματικὴ ἐξάντληση. Δὲν πρέπει νὰ προσκυνοῦμε πιὰ σ’ αὐτὰ τὰ ψεύτικα εἴδωλα. Μᾶς σκοτώνει.

Τὸ 2026 καλεῖ σὲ μία ἐξέγερση τῆς συνείδησης, ὅπου...

Οδηγίες της τελευταίας στιγμής για το γιορτινό τραπέζι

Ας ξεκινήσουμε με τα βασικά. Προς Θεού μην διανοηθείτε ούτε τώρα ούτε στο μέλλον να αγοράσετε ψωμί από σούπερ μάρκετ. Ένα σημαντικό ποσοστό των φρατζολών και των καρβελιών είναι, στην καλυτέρα περίπτωση… χερουκλιασμένο. Δηλαδή, πάνε διάφοροι τύποι και τύπισσες (το’χουν κάπως σαν χούι οι ιδιαίτερα μεγάλες ηλικίες) και τα ζουλάνε για να δουν αν είναι μαλακά. 

Ποτέ δεν ξέρεις τι έχει πιάσει πριν από την φρατζόλα ο κυρ Μήτσος ή η κυρά Τούλα που ‘χει την καρδιά σκληρή αλλά το ψωμί το θέλει μαλακό σαν πούδρα.

Ούτε να σας περνά από το νου, έστω σαν φευγαλέα σκέψη, το ενδεχόμενο να αγοράσετε ρολό. Συνήθως πρόκειται για τον κατιμά του κατιμά, ώ κατιμά που προέκυψες από υπόλοιπα κοπών!

Λίπια, σκεμπέδες, ποδάρια, χόνδροι, σάρκες σκόρπιες γίνονται κρεατόμαζα και στην πασάρουν σαν σούπερ σπέσιαλ προσφορά, πανέτοιμη για τον φούρνο κι εσύ πανέτοιμος για αλλαγή χρόνου στον καμπινέ. Ακόμα κι αν είσαι ορκισμένος οπαδός του ρολό, τότε φρόντισε να γράφει...

Υποκριτές ελεήμονες στα φανερά

Οι τηλεμαραθώνιοι των δισεκατομμυριούχων και η επίδειξη καλοσύνης της σάπιας νομενκλατούρας βρομάνε υποκρισία και ιδιοτέλεια.

 

Για να ξεκινήσουμε με τα βασικά και τα κρίσιμα. Στο Ευαγγέλιο του Ματθαίου (κεφ.6, 2-4) διαβάζουμε τα λόγια του Χριστού: «῞Οταν οὖν ποιῇς ἐλεημοσύνην, μὴ σαλπίσῃς ἔμπροσθέν σου, ὥσπερ οἱ ὑποκριταὶ ποιοῦσιν ἐν ταῖς συναγωγαῖς καὶ ἐν ταῖς ρύμαις, ὅπως δοξασθῶσιν ὑπὸ τῶν ἀνθρώπων· ἀμὴν λέγω ὑμῖν, ἀπέχουσι τὸν μισθὸν αὐτῶν. Σοῦ δὲ ποιοῦντος ἐλεημοσύνην μὴ γνώτω ἡ ἀριστερά σου τί ποιεῖ ἡ δεξιά σου, ὅπως ᾖ σου ἡ ἐλεημοσύνη ἐν τῷ κρυπτῷ, καὶ ὁ πατήρ σου ὁ βλέπων ἐν τῷ κρυπτῷ ἀποδώσει σοι ἐν τῷ φανερῷ».

Σε ελεύθερη νεοελληνική απόδοση, τα παραπάνω έχουν ως ακολούθως: «Όταν λοιπόν κάνεις ελεημοσύνη, να μην το διαλαλείς όπως κάνουν οι υποκριτές στις συναγωγές και στα δρομάκια, για να τους δοξάζουν οι άνθρωποι. Σας λέγω να απέχετε από τέτοιες αμοιβές. Όταν κάνεις ελεημοσύνη δεν πρέπει να γνωρίζει το αριστερό χέρι σου τι πράττει το δεξί.  Όπως η ελεημοσύνη σου γίνεται κρυφά και ο Πατέρας σου που το βλέπει κρυφά, θα στην ανταποδώσει φανερά».

Μόλις ο αναγνώστης της Αγίας Γραφής φτάσει σ’ αυτό το σημείο και μάλιστα το διαβάσει σε εορταστική περίοδο αναπόφευκτα θα του έρθουν οι…

Chris Rea "And You My Love"

Ἀπεβίωσε σήμερα. Μεγάλη ἀπώλεια. Τεράστιος καλλιτέχνης.Ἔχω περάσει ἑκατοντάδες, ἴσως χιλιάδες ὧρες ἀκούγοντας τὶς μελωδίες του.

Ἀρχαία τραγωδία στὰ ἀρχαία ἑλληνικὰ

  

Ὅταν ἕνας λαὸς ἀδυνατεῖ νὰ ἀκούσει τὸν Αἰσχύλο, τὸν Σοφοκλῆ καὶ τὸν Εὐριπίδη στὴ γλῶσσα ποὺ τοὺς γέννησε, μὲ τὰ ἐνδύματα, τὶς κινήσεις καὶ τὶς μουσικὲς ποὺ τοὺς συνόδευαν, τότε αὐτὸς ὁ λαὸς χάνει τὴν ἰδιότητα τοῦ κληρονόμου καὶ διαδόχου τοῦ πολιτισμοῦ του καὶ καταντᾶ τουρίστας, μετανάστης στὸν τόπο του. Ἐδῶ καὶ δεκαετίες, ἡ Ἐπίδαυρος, αὐτὸ τὸ θαῦμα τῆς ἁρμονίας, ἀνάμεσα σὲ φύση καὶ λόγο, ἔχει μετατραπεὶ σὲ πάλκο ὅπου κάθε σκηνοθέτης ποὺ βασανίζεται ἀπὸ τὸ σύνδρομο τοῦ ἐπαρχιώτη μεγαλοφυοῦς ἔρχεται νὰ «ἀνανεώσει» τὸ ἀρχαῖο δρᾶμα, νὰ τὸ «κάνει δικὸ του», νὰ τὸ «φέρει στὸ σήμερα». Το «σήμερα», φυσικά, εἶναι πάντα ἡ δικὴ τοῦ ναρκισσιστικὴ εἰκόνα καὶ οἱ ψυχολογικὲς ματαιώσεις του.

Στὸ Μπάιρόιτ, στὴν ὄπερα τοῦ Μιλάνου, τῆς Βιέννης ἤ σὲ ἄλλους κορυφαίους συναυλιακοὺς – θεατρικοὺς χώρους κανεὶς δὲν τολμᾶ νὰ παρουσιάσει τὸν Βάγκνερ στὰ τουρκικά, τὸν Βέρντι στὰ σουαχίλι ἤ τὸν Μότσαρτ μὲ ραπ ὑποτίτλους καὶ γυμνοὺς χορευτὲς νὰ ἐπιδίδονται σὲ break-dance. Ἡ αὐθεντικὴ γλῶσσα θεωρεῖται ἱερή, ἡ μουσικὴ παρτιτούρα ἀπαραβίαστη καὶ ὑπάρχει σεβασμὸς στὸ ἱστορικὸ πλαίσιο τοῦ ἔργου. Ὑπάρχουν ὑπέρτιτλοι γιὰ νὰ καταλαβαίνει τὸ κοινό, ἀλλὰ ἡ γλῶσσα τοῦ συνθέτη μένει ἀκέραιη, γιατὶ γνωρίζουμε ὅτι ἡ γλῶσσα εἶναι τὸ ἴδιο τὸ σῶμα τοῦ έργου. Γιατὶ λοιπὸν στὴν Ἑλλάδα θεωρεῖται σχεδὸν βλασφημία νὰ ζητήσουμε νὰ ἀκούσουμε τὸν «Προμηθέα Δεσμώτη» στὰ ἀρχαία ἑλληνικά, μὲ χιτῶνες, μάσκες, κοθόρνους, χορὸ ποὺ κινεῖται μὲ γεωμετρική, κυκλικὴ τάξη καὶ αὐλὸ ποὺ συνοδεύει τὸν λόγο ὅπως ἀκριβῶς τὸν συνόδευε τὸ 430 π.Χ.; Ἡ ἀπάντηση δὲν θὰ μᾶς ἀρέσει: Ἐπειδή, κατὰ βάθος, δὲν πιστεύουμε πλέον ὅτι εἴμαστε ἄξιοι αὐτῆς τῆς κληρονομιᾶς. 

Ὁ νεοελληνέζος «διανοούμενος», καὶ ἰδίως ὁ σκηνοθέτης, ὑποφέρει ἀπὸ ἕνα βαθὺ σύμπλεγμα κατωτερότητας ἀπέναντι στὸν ἀρχαῖο προγονὸ του. Κι ὁ συμπλεγματικὸς ξένος σκηνοθέτης καταστρέφει μὲ γελοῖες νεωτερικότητες αὐτὸ ποὺ ποτὲ δὲν θὰ φτάσει. Ἀντὶ νὰ σταθεῖ ταπεινὰ μπροστὰ στὸ κείμενο σὰν ἱερέας μπροστὰ στὸ μυστήριο, ἐπιχειρεῖ νὰ τὸ «ξεπεράσει», νὰ τὸ «ἀποδομήσει», νὰ τὸ «κάνει ἐπίκαιρο». Φοράει στὸν Ὀρέστη τζὶν καὶ ἀθλητικά, βάζει τὴν Ἀντιγόνη νὰ...

Δὲν θὰ ἀλλάξουμε τὸν κόσμο. Μόνο ἐμᾶς

Μωσαϊκὸ τοῦ 1ου αἰῶνα μ.Χ., ποὺ ἀνακαλύφθηκε στὴν Ἀπία Ὁδὸ τῆς Ρώμης. 

 «Τὸ μοναδικὸ μέρος ὅπου μπορεῖς πραγματικὰ νὰ ἀγγίξῃς τὸ θέμα τοῦ κακοῦ καὶ νὰ τὸ πολεμήσῃς σῶμα μὲ σῶμα εἶναι ὁ ἑαυτός σου. Καὶ ἐκεῖ ἔχεις τὴν ἐλπίδα νὰ ἀλλάξῃς κάτι. Ἡ ἐλπίδα νὰ ἀλλάξῃς τὸν κόσμο εἶναι μιὰ παιδαριώδης αὐταπάτη».

Μαρία Λουίζ φὸν Φράντς. Ἀπόσπασμα ἀπὸ συνέντευξη, ἡ ὁποία ποὺ διεξήχθη τὸ 1977, στὴν Σουζάννε Βάγκνερ, γιὰ τὴ σειρὰ ντοκιμαντὲρ “Remembering Jung” (Ἐνθυμούμενοι τὸν Γιοῦνγκ).

Ἡ Μαρία Λουίζ φὸν Φράντς (1915-1998), ἦταν Ἐλβετίδα ἀναλύτρια Γιουνγκιανῆς ψυχολογίας. Διατέλεσε στενὴ συνεργάτιδα τοῦ Ἐλβετοῦ ψυχιάτρου καὶ ψυχαναλυτῆ Κάρλ Γιοῦνγκ ἀπὸ τὸ 1933 μέχρι τὸ θάνατό του, τὸ 1961. Ἡ φράση της στὴν ἀρχὴ τοῦ ἄρθρου σχετικὰ μὲ τὸ μόνο μέρος ὅπου πραγματικὰ μπορεῖς νὰ ἀντιμετωπίσῃς τὸ κακὸ μοιάζει σὰν νὰ ἀνασύρῃ, ἀπὸ τὰ βάθη τοῦ χρόνου, τὸν ἀπόηχο τοῦ δελφικοῦ προτάγματος: Γνῶθι σαυτόν.

Προτοῦ ἡ ψυχολογία ἀνακαλύψῃ τὸ ὑποσυνείδητο, οἱ Ἕλληνες γνώριζαν ἤδη ὅτι ὁ ἄνθρωπος εἶναι ἕνα αἴνιγμα ποὺ ὀφείλει μόνο του νὰ βρῇ τὴν ἀπάντηση ποὺ τὸ ἴδιο θέτει. Τὸ ἔθνος μας κατανοοῦσε ὅτι τὸ κακὸ καὶ ἡ ὕβρις, δὲν βρίσκονται στοὺς ἄλλους. Ζοῦν μέσα μας.

Ἡ αὐτογνωσία ὑπῆρξε, γιὰ τὸν ἑλληνικὸ κόσμο, προϋπόθεση τῆς σοφίας. Οἱ Δελφοί, ὁ Σωκράτης, ὁ Ἡράκλειτος μὲ τὸ «ἐδιζησάμην ἐμεωυτόν» (μεταφράζεται ὡς: «ἀναζήτησα τὸν ἑαυτό μου») μᾶς στέλνουν τὸ μήνυμα ὅτι ὁ ἐντοπισμὸς καὶ ἡ κατανόηση τῆς ἀληθοῦς...

«Μάστιγα» οἱ σκύλοι σὲ πολυκατoικίες

Ὁ ὑπερπληθυσμὸς σκύλων σὲ μικροὺς χώρους, ὅπως τὰ διαμερίσματα τῶν πολυκατοικιῶν, εἶναι ἕνα πρόβλημα ποὺ ἀπασχολεῖ πολλοὺς συμπολῖτες μας.

Τὰ ἄρθρα τῆς στήλης γιὰ τὴν κτηνολατρεία (3 καὶ 5 Νοεμβρίου 2025) ποὺ ἔχει ἐξαπλωθεῖ σὰν ἐπιδημία στὴν Ἑλλάδα φαίνεται ὅτι κίνησαν τὸ ἐνδιαφέρον πολλῶν ἀναγνωστῶν,  ποὺ ἐπικοινώνησαν μὲ τὸν ὑπογράφοντα. Οἱ περισσότεροι μένουν σὲ πολυκατοικίες.

Ἀρκετοὶ δήλωσαν ὅτι ὁ βίος τους ἔχει γίνει ἀβίωτος καὶ μὲ τὴ βρόμα τῶν τετράποδων ἀλλὰ -πάνω ἀπ’ ὅλα- μὲ τὸ ἀδιάκοπο γάβγισμά τους. Οἱ σκύλοι εἶναι ζῶα ἐκ φύσεως κινητικὰ καὶ ἐκδηλωτικὰ (κι ἔχουν ὡς βασικὴ ἐκδήλωση ἐπικοινωνίας τὸ γάβγισμα). Ὅταν ζοῦν σὲ μικροὺς χώρους, στὰ… κουτιὰ ποὺ ἀποκαλοῦνται διαμερίσματα πολυκατοικιῶν (καὶ πολὺ συχνὰ στὰ μπαλκόνια), εἶναι ἀναπόφευκτο νὰ γαβγίζουν συχνὰ καὶ αὐτὸ νὰ ἀκούγεται ὄχι μόνο στοὺς διπλανούς, ἀλλὰ σὲ πολλοὺς ὀρόφους καὶ ἀπὸ πάνω καὶ από… κάτω.

Ὁρισμένοι ἀναγνῶστες θέλησαν νὰ μάθουν ποιὸς νόμος ἐπιτρέπει στοὺς ἰδιοκτῆτες νὰ ἔχουν καὶ ἕνα καὶ δύο καὶ παραπάνω σκυλιὰ στὰ διαμερίσματά τους κι ἂν μπορεῖ, μέσω ἀλλαγῆς καταστατικοῦ τῆς πολυκατοικίας, αὐτὸ νὰ ἀπαγορευτεῖ. Ἡ ἀπάντηση εἶναι...

Ο Αντώνης Σαμαράς που δεν ξανάφερε το επίθετο "Εθνικής" στο Υπουργείο Παιδείας

Όταν δηλώνεις ότι θέλεις να καταφέρεις τα δύσκολα αλλά δεν αποπειράσαι να κάνεις ούτε τα εύκολα τότε τι να περιμένουν οι άλλοι από εσένα;

Συγκρατήστε μια σοφή παροιμία: εξ όνυχος τον λέοντα. Το λιοντάρι το καταλαβαίνεις ακόμα κι αν δεις ένα… νυχάκι του. Τότε, υποθέτεις και τα υπόλοιπα. Ο πεινασμένος λέων που θέλει να μας κατασπαράξει ονομάζεται αφελληνισμός. Εκδηλώνεται ποικιλοτρόπως. Πρώτα του αρέσει να πλήττει την γλώσσα και τη συνείδηση κι έπειτα πατάει δαγκωνιές όπου αλλού βρει. Αυτό έχει συμβεί πολλές φορές στην ελληνική ιστορία. Ένα τοσοδούλικο νυχάκι του ανθελληνικού λέοντα είναι η αφαίρεση από την ονομασία του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων το επίθετο «Εθνικής». Το υπουργείο ανέφερε στον τίτλο του ότι είχε ως αντικείμενο την «Εθνική» Παιδεία από την 1η Νοεμβρίου 1945 μέχρι τον τυφώνα της κυβέρνησης του Γιωργάκη Παπανδρέου. Πέρασαν εξήντα τέσσερα χρόνια χωρίς αλλαγή ονομασίας. Επειδή, όμως, τα εθνικά προκαλούν αναφυλαξία στον ΓΑΠ, στις 7 Οκτωβρίου 2009 (την επομένη του σχηματισμού της κυβέρνησης) αφαιρέθηκε η λέξη «Εθνικής» και το υπουργείο έγινε Παιδείας, Διά Βίου Μάθησης και Θρησκευμάτων, με υπουργό την Άννα –φωτοτυπίες– Διαμαντοπούλου. 

Ήταν αναπόφευκτο να δυσφορήσουν και να διαμαρτυρηθούν για την αφαίρεση του επιθέτου «Εθνικής» από την ονομασία του υπουργείου άπαντες οι…

Ἡ Ἑλλάδα στὸ μεταίχμιο: κατάρρευση ἢ ἀναγέννηση

 

Ἡ πραγματικότητα ἐκπέμπει ἕνα διαρκές, ἀπειλητικὸ μήνυμα. Ζοῦμε σὲ ἐποχὴ σιωπηλῆς παρακμῆς. Πρέπει νὰ ξυπνήσουμε, ἐπειγόντως! Ἡ φθορὰ δὲν εἶναι θεαματική. Δὲν «ἐκρήγνυται» στὰ δελτία εἰδήσεων. Ἡ παρουσία της εἶναι ἐπίμονα διαβρωτική. Κατατρώγει τὸ σῶμα τῆς κοινωνίας. Ἡ Ἑλλάδα τοῦ σήμερα πάσχει πρωτίστως ἀπὸ κατάρρευση τῆς ἀξιοπιστίας τῶν θεσμῶν. Ὁ πολίτης δὲν πιστεύει πιὰ ὅτι οἱ θεσμοὶ ὑπηρετοῦν τὸ κοινὸ καλό. Ἀντιλαμβάνεται τοὺς βασικοὺς ἁρμοὺς καὶ τὶς λειτουργίες τοῦ πολιτεύματος σὰν μηχανισμοὺς ἀναπαραγωγῆς τῆς ἐξουσίας καὶ ἐξυπηρετήσεως ἰδιοτελῶν συμφερόντων. Ἡ δικαιοσύνη κατάντησε παρακολούθημα τῆς κυβέρνησης. Ἡ νομοθετικὴ ἐξουσία τὸ ἴδιο. Ἡ ἀποξένωση τῶν πολιτῶν ἀπὸ τοὺς θεσμοὺς γεννᾶ κυνισμό. Ὁ κυνισμὸς πάντα προηγεῖται τῆς συλλογικῆς ἀποσύνθεσης. Ὁ κοινωνικὸς ἱστὸς ἔχει διαρραγεῖ.

Ὁ ἄνθρωπος ἀποσύρθηκε ἀπὸ τὴ συλλογικότητα. Ἐγκλωβίστηκε στὸ μικρὸ ἐγὼ του, στὴ βιοτικὴ του ἀγωνία, στὸ κυνήγι τῆς ἰδιωτικῆς ἀσφάλειας. Ὁ ἀτομισμὸς ὑποκατέστησε τὴ γειτονιά, τὴ φιλία, τὴ συμμετοχή. Ἡ κοινωνία βιώνεται ὡς σύνολο παράλληλων μοναξιῶν. Παράλληλα, ἡ ἀλλοίωση τῆς πληθυσμιακῆς σύνθεσης μέσῳ τοῦ ἰσλαμικοῦ  ἐποικισμοῦ ἀμβλύνει τὴν αἴσθηση τῆς πολιτισμικῆς συνέχειας. Ἀποδομεῖται σκόπιμα ἡ ταυτότητα τοῦ λαοῦ μας χωρὶς νὰ ὑπάρχῃ μιὰ δύναμη νὰ ἀντισταθῇ στὴν κυβερνῶσα ἐθνοδιαλυτικὴ ὁμάδα. Ἐδῶ ἔρχεται νὰ προστεθῇ ἡ διεύρυνση τῶν ἀνισοτήτων. Ὄχι μόνον στὸ εἰσόδημα, ἀλλὰ καὶ στὴν πρόσβαση στὶς λειτουργίες τοῦ κράτους, στὴν παιδεία, στὴν ὑγεία, στὴ δυνατότητα νὰ ἀκουσθῇ ἡ φωνὴ τοῦ ἀνήμπορου. Οἱ προνομιούχοι ἀξιοποιοῦν σύστημα φτιαγμένο στὰ μέτρα τους. Οἱ ὑπόλοιποι σιωποῦν καὶ προσπαθοῦν νὰ ἐπιβιώσουν. Ἔτσι ἡ δημοκρατία ἐκπίπτει σὲ διαδικασία χωρὶς περιεχόμενο, σὲ τυπικὴ ψῆφο χωρὶς ἐμπιστοσύνη. Ὅλα αὐτὰ συνοδεύονται ἀπὸ τὸν ἐκχυδαϊσμὸ τοῦ δημοσίου λόγου.

Οἱ λέξεις φθείρονται. Καταντοῦν συνθήματα. Ἡ πολιτικὴ σκέψη ἀντικαθίσταται ἀπὸ...

Νὰ ὑπάρχει Τύπος γιὰ νὰ ὑπάρχει οὐσία

Ἡ ἀνατολὴ τῆς ἐποχῆς τοῦ Διαδικτύου, κατὰ πολλούς, ἔφερε τὴ «δύσι» τῆς κυριαρχίας τῶν ἔντυπων ΜΜΕ. Ἡ κρίση τῶν ἐφημερίδων γιγαντώθηκε τὰ χρόνια τῆς πανδημίας, μὲ τὰ ἀχρείαστα καὶ ἐπιβλαβῆ γιὰ τὸ κοινωνικὸ σύνολο λοκ ντάουν. Ὁ κατ᾿ οἶκον περιορισμὸς ποὺ ἐπέβαλαν ἐκλεγμένοι ἡγέτες, ποὺ συμπεριφέρθηκαν σὰν τύραννοι τύπου Ἀρδιαίου* ἔθραυσε πολλὰ μοτίβα τῆς καθημερινότητος καὶ μαζί μὲ αὐτὰ μιὰ συνήθεια: τὴν ἔξοδο γιὰ ἀγορά ἐφημερίδας. Τὸ κοινὸ ποὺ τότε ἐγκατέλειψε τὴν ἔντυπη ἐνημέρωση δὲν ἀναπληρώθηκε.

Ἡ ἀποστολὴ τῆς σωτηρίας τῶν ἐφημερίδων ἔχει κυρίως πολιτισμική, πολιτική καὶ κοινωνικὴ διάσταση. Δὲν ἀφορᾷ μόνο τὶς ἐπιχειρήσεις τοῦ Τύπου, ἀλλὰ τὴ σχέση τοῦ πολίτη μὲ τὴν ἀλήθεια. Ὅταν ἡ ἐνημέρωση μετατρέπεται σὲ φτηνὸ προϊόν μαζικῆς κατανάλωσης, ἡ δημοκρατία φτωχαίνει, γιατί στηρίζεται σὲ πολίτες ἀνενημέρωτους, ἀποσπασματικοὺς, εὐάλωτους στὴ δημαγωγία.

Ἡ ἐφημερίδα, μὲ ὅλα της τὰ ἐλαττώματα, παραμένει ὁ τελευταῖος θεσμὸς λογοδοσίας τοῦ δημοσίου λόγου. Ἂν καταρρεύσῃ, θὰ μείνουμε μὲ ἕναν δημόσιο διάλογο χωρὶς πρόσωπα, χωρὶς εὐθύνη, χωρὶς ἔλεγχο.

Τὸ ἐρώτημα, λοιπόν, εἶναι καὶ πὼς θὰ ἐπιβιώσουν οἱ ἐφημερίδες, ἀλλὰ καὶ πὼς θὰ μείνῃ ζωντανὴ ἡ πολιτικὴ μας συνείδηση. Ἡ ἀπάντηση ὀφείλει νὰ εἶναι διπλή: κρατικὴ καὶ κοινωνική.

Ἀκολουθοῦν μερικὲς ἰδέες γιὰ παρεμβάσεις ποὺ μποροῦν νὰ κάνουν οἱ πολῖτες ἀλλὰ καὶ τὸ κράτος, γιὰ νὰ συνεχίσῃ νὰ ὑπάρχῃ ἔντυπη ἐνημέρωση μὲ λογοδοσία, παρέμβαση καὶ παραγωγὴ πνευματικοῦ πλούτου.

Ἐπένδυση στὴν ἐνημέρωση καὶ συνδρομητικὴ κουλτούρα.

Ἡ στήριξη τῶν ἀναγνωστῶν πρέπει νὰ εἶναι ἔμπρακτη. Ὅσοι νιώθουν ὅτι ταυτίζονται ψυχολογικὰ, ἰδεολογικὰ μὲ μιὰ ἐφημερίδα, δὲν ἀρκεῖ νὰ δηλώνουν τὶς συγκλίσεις τους μὲ ἐκείνην, ἀλλὰ νὰ τὴ στηρίζουν ἐπενδύοντας στὴν ἀγορά της. Ἡ κοινωνία ὀφείλει νὰ ξαναγίνῃ...

«Θὲς σκύλο; Νὰ πληρώσεις!»

Ὑπάρχουν πολλοὶ συμπολίτες μας ποὺ νιώθουν ὅτι οἱ σκυλομανεῖς παραβιάζουν μὲ διαφόρους τρόπους τὰ δικαιώματά τους.

Τὸ ἄρθρο τῆς στήλης «Περὶ Πωλητικῆς» τῆς ἐφημερίδας «δημοκρατία» ποὺ δημοσιεύτηκε τὴν Δευτέρα καὶ τιτλοφορεῖτο «Ἀντικοινωνικὴ κτηνολατρεία» προκάλεσε πολλὲς ἀντιδράσεις τοῦ κοινοῦ. Τὸ περίεργο εἶναι ὅτι ὅλες ἦταν θετικὲς! Ἀξίζει δὲ νὰ σημειωθεῖ ὅτι οἱ περισσότερες ὑπερθεμάτιζαν. Εἶναι πολλοὶ οἱ ἄνθρωποι ποὺ νιώθουν καταπίεση καὶ παραβίαση τῶν δικαιωμάτων τους ἀπὸ τὴν μόδα τῆς σκυλομανίας. Σταχυολογῶ μερικὲς ἀπὸ τὶς ἀπόψεις τῶν ἀναγνωστῶν: «Εἶναι, λένε, ὑπεύθυνοι οἱ ἰδιοκτῆτες τῶν σκύλων ποὺ μαζεύουν τὰ… κακάκια τους. Ὄχι, δὲν εἶναι. Ἐπιβαρύνουν μάλιστα συμπολίτες τους χωρὶς κανένα λόγο καὶ χωρὶς νὰ τοὺς ἀποκαθιστοῦν τὶς βλάβες ποὺ προκαλοῦν οἱ μούργοι τους. Ὅταν μαζεύουν τὰ… κακάκια δὲν μαζεύουν καὶ δὲν ξεπλένουν τὶς καφετιὲς λωρίδες καὶ τὶς στάμπες ἀπὸ τὰ περιττώματα τῶν ζώων τους. Ὅταν χέζει ὁ σκύλος στὸ πεζοδρόμιο, μπροστὰ ἀπὸ κατώφλι ἰσογείου ἢ σὲ πλατεία, τὴ βρομερὴ καφὲ στάμπα τὴν ἀφήνεις τάχα...

Ἀντικοινωνικὴ κτηνολατρεία

Ἡ σκυλομανία ὡς ὑποκατάστατο τῆς κοινωνικότητας καὶ –κυρίως– τοῦ γονεϊκοῦ ἐνστίκτου ἔχει στραφεί ἐναντίον τῶν ἀνθρώπων.

Στὴν Ἑλλάδα ποὺ ἐρημώνει ἀπὸ ἀνθρώπους ὁ ἦχος ἀπὸ τὰ κλάματα τῶν βρεφῶν καὶ τὰ γέλια τῶν παιδιῶν ἀντικαταστάθηκε ἀπὸ τὰ γαυγίσματα τῶν σκύλων. Ἡ κατάντια τῆς κοινωνίας μας ἔχει φτάσει σὲ τέτοιο σημείο ὥστε ἀκούς συζητήσεις μεταξὺ ἀνθρώπων ὅπου λένε τὴν φράση «ἔκανα γενέθλια στὸ παιδί μας καὶ κόψαμε καὶ τούρτα» καὶ με τὴ λέξη «παιδί» ἐννοοῦν τὸν σκύλο τους! Στὴν ἀρχὴ σκέφτεσαι νὰ γελάσεις μόλις ἀκούσεις αὐτὴ τὴ βλασφημία, ὅπου ἐξισώνεται ἡ εἰκόνα τοῦ Θεοῦ, ὁ ἄνθρωπος, με ἕνα τετράποδο ζῷο ἀλλὰ τελικά μόνο θλίψη σου προκαλεῖ. Ἡ σκυλομανία ὡς ὑποκατάστατο τῆς κοινωνικότητας καὶ –κυρίως– τοῦ γονεϊκοῦ ἐνστίκτου ἔχει στραφεί ἐναντίον τῆς ἀνθρωπότητας.

Τὰ παραπάνω γράφονται ἐξ ἀφορμῆς τοῦ φρικιαστικοῦ βίντεο με τὸν 76χρονο ποὺ δέχτηκε ἐπίθεση ἀπὸ τὸ μανιασμένο κατοικίδιό του, ράτσας ροτβάιλερ. Ὁ ἐξαγριωμένος σκύλος εἶχε βάλει κάτω τὸν γέροντα καὶ τὸν κατασπάραζε με μανία. Μόνο οἱ σφαῖρες ἀστυνομικοῦ κατόρθωσαν νὰ σταματήσουν αὐτὴν τὴν ἐπίθεση ποὺ ἔστειλε τὸν γέροντα δεσπότη τοῦ ζῴου στὴν ἐντατικὴ.

Εἶναι προφανές ὅτι ἡ κατάσταση με τοὺς σκύλους ἔχει ξεφύγει. Στους δρόμους, στὰ πάρκα, στὶς πλατεῖες καὶ ἀκόμα καὶ ἔξω ἀπὸ τὰ νηπιαγωγεῖα καὶ τὰ δημοτικὰ σχολεῖα καὶ τὰ γυμνάσια τὴν ὥρα εἰσόδου καὶ ἐξόδου τῶν μαθητῶν τριγυρνοῦν ἀνεύθυνοι δεσπότες σκύλων θηριωδῶν διαστάσεων. Δὲν τοὺς φοροῦν φίμωτρα. Ἀρκετοὶ τὰ ἔχουν χωρὶς λουρί, καὶ ὅταν...

Ἀντεθνική ἐνέργεια τὸ κλείσιμο τῶν ἘΛΤΑ

Ἡ κυβέρνηση, μὲ τὸ πρόσχημα τῆς «ἐξυγίανσης» καὶ τῆς «ἀποδοτικότητας», προχωρᾷ στὸ κλεῖσιμο δεκάδων καταστημάτων τῶν Ἑλληνικῶν Ταχυδρομείων (ΕΛΤΑ) σὲ ὅλη τὴ χώρα. Τὰ ΕΛΤΑ χαρακτηρίζονται πλέον «ἀσύμφορα». Τὴν ἴδια στιγμή, ὅμως, θεωρεῖται «συμφέρον» γιὰ τὴ χώρα νὰ λειτουργοῦν κόμματα ὅπως ἡ Νέα Δημοκρατία καὶ τὸ ΠΑΣΟΚ ποὺ ἔχουν φεσώσει τὶς τράπεζες μὲ σχεδὸν ἕνα δισεκατομμύριο εὐρώ! Φυσικὰ, αὐτὸ τὸ ποσόν, στὸ τέλος, θὰ τὸ πληρώσουν οἱ Ἕλληνες. Ὅταν πρόκειται γιὰ τὴν ἐξυπηρέτηση τοῦ κοινοῦ ἡ κυβέρνηση μετρᾷ καὶ τὸ τελευταῖο σέντ. Ὅταν εἶναι νὰ πέσει χρήμα τῶν πολιτῶν στὸν πίθο τῶν Δαναΐδων τοῦ παλαιοκομματισμοῦ, τότε δὲν ὑπάρχει πρόβλημα.

Ὅμως, ποιὰ λογικὴ δικαιολογεῖ τὸν παραλογισμὸ τοῦ κλεισίματος τόσων καταστημάτων τῶν ΕΛΤΑ; Πῶς γίνεται νὰ «κόβεται» μιὰ βασικὴ κοινωνικὴ ὑπηρεσία ποὺ ἐξυπηρετεῖ τοὺς πιὸ εὐάλωτους, ἐνῶ χαρίζεται οὐσιαστικὰ τὸ χρέος στοὺς ἰσχυροὺς τοῦ πολιτικοῦ συστήματος;

Ἐδῶ ἀξίζει νὰ ἐπισημανθεῖ ὅτι τὰ ἘΛΤΑ ἀποτελοῦν κομμάτι τῆς ζωῆς στὴν περιφέρεια. Εἶναι ἕνας ἀγγελιαφόρος τῆς δημόσιας διοίκησης σὲ κάθε ἀπομακρυσμένο χωριό καὶ ἡ γέφυρα ἐπικοινωνίας γιὰ χιλιάδες ἡλικιωμένους, συνταξιούχους, ἀνθρώπους ποὺ δὲν ἔχουν πρόσβαση στὶς ψηφιακὲς ὑπηρεσίες. Εἶναι ἐκεῖνοι ποὺ...

Εφημερίδα: το χρυσό κλειδί της ενημέρωσης

Από τους συσχηματιζόμενους τον αιώνα τούτον* διατυπώνεται συχνά η άποψη ότι το μέλλον της εγχάρτου ενημέρωσης είναι βραχύ και οι ημέρες του μετρημένες. Τα νέα, πλέον, εκτιμάται πως υποχρεωτικά θα περνούν μέσα από τις πύλες του δυαδικού κώδικα για να φτάσουν στους αναγνώστες μέσω οθονών. Αυτή η βεβαιότητα έχει δομηθεί πάνω στα θεμέλια μιας εποχής που ο λόγος αποϋλοποιείται. Γίνεται στιγμιαίος, απρόσωπος. Η πληροφορία, που άλλοτε ήταν καρπός μόχθου και στοχασμού, έχει μετατραπεί σε πυρετώδη και θορυβώδη αγώνα ταχύτητας. Στην άβυσσο του διαδικτύου, κάθε φωνή διεκδικεί το ίδιο βάρος, είτε είναι η σκέψη ενός στοχαστή είτε η εκτόνωση ενός ανώνυμου χρήστη. Σ’ αυτή την απεραντοσύνη της ψηφιακής σύγχυσης, η εφημερίδα, τα φύλλα του χαρτιού που κρατάς, που μυρίζεις, που διπλώνεις, μοιάζει με ένα μικρό θαύμα ανθρωπιάς.

Η εφημερίδα είναι ύλη. Είναι σωματική εμπειρία, όχι απλώς οπτική. Το χαρτί έχει θερμοκρασία, έχει αφή, έχει μυρωδιά και ήχο. Ο ψίθυρος των σελίδων όταν γυρίζουν, ο τρόπος που στέκει στο φως, η ανεπαίσθητη μυρωδιά του μελανιού. Όλα αυτά συνθέτουν μια τελετουργία ανάγνωσης που εμπλέκει το σώμα στην πράξη της κατανόησης. Ο αναγνώστης δεν «καταναλώνει περιεχόμενο», αλλά μετέχει σε μια σχεδόν τελετουργική...

Ζήτω ἡ 28η Ὀκτωβρίου 1940! Ζήτω τὸ ἔθνος τῶν Ἑλλήνων!

 

Ὁ Ἄγνωστος καὶ ὁ γνωστὸς Πρωθυπουργός

Ἐκεῖ ποὺ λέγαμε δὲν ἔχει μείνει τίποτα νὰ μᾶς ξαφνιάσει, τσουπ! ὁ Μητσοτάκης θυμήθηκε τὸ Μνημεῖο τοῦ Ἀγνώστου Στρατιώτη. Καὶ μάλιστα, ἀποφάσισε (Τεμπῶν καὶ Ρούτσι ἕνεκα) νὰ τὸ φυλάει ὁ στρατός. Ἐκεῖ, βέβαια, ὁ στρατός ἔμεινε μὲ τὸ στόμα ἀνοιχτό. «Δηλαδὴ τί νὰ κάνουμε; νὰ στήσουμε πολυβολεῖα στὴν Πλατεία Συντάγματος;».

Ὁ ἄνθρωπος ἔχει μίαν ἔφεση στὴν παρεξήγηση. Θέλει νὰ δείχνει πατριώτης, ἀλλὰ νὰ μὴν τὸν πουν καὶ... ἐθνικιστὴν. Θέλει νὰ φανεῖ εὐρωπαϊκὸς, ἀλλὰ χωρὶς νὰ θυμίζει Βρυξέλλες. Θέλει καὶ τὴν πίτα ὁλόκληρη καὶ τὸν ἄγνωστο φυλαγμένον. Μόνον ποὺ ἡ πίτα κάηκε, καὶ τὸ Μνημεῖο ἔμεινε χωρὶς φύλακα. Μὲτ᾽ ἔρχεται ἡ διόρθωση. «Δὲν εἶπα νὰ τὸ φυλάει ὁ στρατός», λέει. «Ἐννοοῦσα τὴν ἀστυνομία». Καὶ τὴν ἴδια στιγμή ὅλοι οἱ ἐπικοινωνιολόγοι ἀνασαίνουν ἀνακουφισμένοι. «Δόξα τῷ Θεῷ, κύριε Πρόεδρε, προλάβαμε τὸ πραξικόπημα!»

Τελικῶς, ὁ Ἄγνωστος ἔμεινε στὴ θέση του, ὅπως πάντα: ἀκίνητος, ἀμίλητος, σοβαρός. Κι ἐκεῖ γύρω, ἕνας ὁλόκληρος μηχανισμὸς...

Ἑλλάδα, Ἰσραήλ καὶ στὸ βάθος... Τουρκία

 Ἀνάλυση γιὰ τὶς σχέσεις Ἑλλάδας καὶ Ἰσραήλ, μὲ τὶς θετικὲς προοπτικὲς καὶ τὸ μεγάλο... «ἀλλὰ», ποὺ πάντοτε θὰ ὑπάρχει.

Ἡ ἐποχὴ ποὺ διανύουμε χαρακτηρίζεται ἀπὸ ἀνασχηματισμὸ τῶν γεωπολιτικῶν συμμαχιῶν, ἀπὸ ἀστάθεια στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο, καὶ ἀπὸ ἕναν συνεχή ἀγῶνα ἐπιρροῆς μεταξὺ περιφερειακῶν δυνάμεων. Μέσα σ’ αὐτὸ τὸ πλαίσιο, οἱ σχέσεις Ἑλλάδος καὶ Ἰσραὴλ ἀποκτοῦν βαρύνουσα σημασία, ὄχι μόνον διπλωματικὴ ἀλλὰ καὶ στρατηγική. Ἀπὸ τὰ τέλη τῆς δεκαετίας τοῦ 2000, ὅταν ἡ Ἀγκυρα ἀπομακρύνθηκε ἀπὸ τὸ Τελ Ἀβίβ, ἡ Ἑλλάδα ἐμφανίσθηκε ὡς φυσικὸς ἐταῖρος τοῦ Ἰσραὴλ στὴν περιοχή. Ἡ σύμπτωση συμφερόντων στὸν ἐνεργειακὸ, στρατιωτικὸ καὶ γεωπολιτικὸ τομέα ἔφερε τὶς δύο χώρες πιὸ κοντά ἀπὸ ποτέ.

Ἐν ἀρχῇ, ἡ συνεργασία Ἑλλάδας-Ἰσραὴλ ἔχει μίαν σαφὴ στρατιωτικὴ διάσταση. Ἡ Ἑλλάδα, ἀντιμέτωπη μὲ τὴν τουρκικὴ ἀναθεωρητικὴ πολιτικὴ στὸ Αἰγαῖο καὶ στὴν Ἀνατολικὴ Μεσόγειο, ἀναζητεῖ ἐταίρους μὲ τεχνολογικὴ καὶ πληροφοριακὴ ὑπεροχή, ἱκανοὺς νὰ ἐνισχύσουν τὸ ἀμυντικὸ της ἀπόθεμα. Αὐτὸ μπορεῖ νὰ ἐξασφαλιστεῖ ἀπὸ τὸ Ἰσραὴλ, ποὺ διαθέτει πολεμικὴ ἐμπειρία, τεχνογνωσία αἰχμῆς στὴν ἀμυντικὴ βιομηχανία, καὶ μία κουλτούρα ἀσφαλείας ποὺ προσαρμόζεται ταχύτατα στὶς νέες προκλήσεις. Οἱ κοινὲς ἀσκήσεις Ἑλληνικῶν καὶ Ἰσραηλινῶν ἐνόπλων δυνάμεων, ἡ ἀνταλλαγὴ πληροφοριῶν καὶ ἡ συνεκπαίδευση πιλότων ἐντός τῆς Ἑλλάδας, συνιστοῦν πλέον μόνιμο στοιχεῖο τῆς...