Βασιλικές σκέψεις περί τέλους

Ὁ Ρωμαῖος αὐτοκράτορας Μᾶρκος Αὐρήλιος στό ἔργο του «Τά εἰς ἑαυτόν» φιλοσοφεῖ καί περί τῆς ἀνθρώπινης φθοράς καί θνητότητας.

Ἐπειδή εἶναι τόσο... ἐπίκαιρος ὁ Ἄδης, ἀντιγράφουμε ἀπό τόν τόμο 1 τῶν ἁπάντων τοῦ Μάρκου Αυρηλίου (ἐκδόσεις Κάκτος, σ.σ.111-115): «Εἶσαι μία ψυχούλα πού βαστάζεις ἕναν νεκρό, ὅπως ἔλεγε ὁ Ἐπίκτητος. Τίποτα κακό δέν ὑπάρχει σέ ὅ,τι ὑπόκειται σέ μεταβολή, ὅπως τίποτα καλό δέν ὑπάρχει σέ ὅ,τι εἶναι προϊόν μεταβολῆς. Μοιάζει ποτάμι γεγονότων καί ρεῦμα ὁρμητικό ὁ χρόνος· ἀμέσως μόλις κάτι φανεῖ, κύλησε καί ἔρχεται ἄλλο, πού καί αὐτό θά παρασυρθεῖ. Ὁτιδήποτε συμβαίνει εἶναι τόσο συνηθισμένο καί γνώριμο, ὅπως

Οὔτε μέ Πράσινους οὔτε μέ Γαλάζιους

Λεπτομέρεια ἀπό τό ἔφιππο ἄγαλμα τοῦ Μάρκου Αὐρηλίου πού βρίσκεται στόν λόφο τοῦ Καπιτωλίου στήν Ρώμη.

Ἀπό ἐκείνον πού μέ ἀνέθρεψε διδάχτηκα νά μήν ὑποστηρίζω οὔτε τούς Πρασίνους οὔτε τούς Γαλάζιους οὔτε τόν μονομάχο μέ τή μικρή ἀσπίδα οὔτε αὐτόν μέ τή μεγάλη». 

Μάρκου Αὐρηλίου, «Τα εἰς ἑαυτόν», βιβλίο Α', 5:1-2., ἐκδόσεις Κάκτος, Ἀθήνα 1998, σελ. 31

Ὁ Μάρκος Αὐρήλιος (121-180μ.Χ.) ἦταν Ρωμαῖος, ἀλλά κατόρθωσε νά ἐντάξει ἑαυτόν στό πάνθεον τῶν Ἑλλήνων φιλοσόφων. Ἐνσάρκωνε τό πλατωνικό πρότυπο τοῦ φιλοσόφου πού βασιλεύει καί τοῦ βασιλέα πού φιλοσοφεῖ. Το κλασικό πλέον ἔργο του «Τα εἰς ἑαυτόν» τό ἔγραψε στά ἑλληνικά κατά τή διάρκεια τῶν πολεμικῶν ἐκστρατειῶν του. Ἦταν ἕνα κείμενο ἀπό ἐκεῖνον γιά ἐκεῖνον. Ἔγραφε γιά νά διαβάζει καί νά θυμᾶται τόν ἑαυτό του, γιά νά ὑπενθυμίζει στό Ἐγώ του ὅσα τό πνεῦμα του εἶχε εἰσπράξει ἀπό ἄλλους, ἀλλά καί εἶχε ἀνακαλύψει μόνος του στίς ἀτέλειωτες περιπλανήσεις στόν δυσπρόσιτο χῶρο τῶν καθαρῶν ἰδεῶν. 

Στά διαλείμματα τῶν μαχῶν, ὁ Μάρκος Αὐρήλιος ἐμψυχωνόταν καί γαλήνευε σημειώνοντας καί ἀναγιγνώσκοντας ὅσα ἡ συνείδησή του θεωροῦσε ὅτι θά τόν βοηθοῦσαν νά ἐξοικειωθεῖ μέ τήν ἰδέα τοῦ