Πώς αποθεώνεται η δημοκρατία

Στιγμιότυπο από τις «Τρωάδες» του Ευριπίδου, που διδάχθηκε στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου στις 

4 Ιουλίου, σε σκηνοθεσία Σωτήρη Χατζάκη.

«Ἔστιν οὖν τραγωδία μίμησις πράξεως σπουδαίας καὶ τελείας, μέγεθος ἐχούσης, ἡδυσμένῳ λόγῳ, χωρὶς ἑκάστῳ τῶν εἰδὼν ἐν τοῖς μορίοις, δρώντων καὶ οὐ δι' ἀπαγγελίας, δι' ἐλέου καὶ φόβου περαίνουσα τὴν τῶν τοιούτων παθημάτων κάθαρσιν».
Αριστοτέλους, «Περί Ποιητικής», 1449b. 24-28

Ο ορισμός του Αριστοτέλη για την τραγωδία πολλές απαντήσεις έχει προσφέρει αλλά γέννησε και ερωτήματα που δεν μπορούν εύκολα να βρουν απάντηση. Ποια είναι η σπουδαία και τέλεια πράξη που μιμείται η τραγωδία; Υπάρχει κάτι τέλειο στον φθαρτό κόσμο μας; Κι αν δεν είναι κάτι ανθρώπινο τέλειο και φέρει έστω κι ένα τόσο δα ψεγάδι, μήπως η τραγωδία μιμείται τις τέλειες πράξεις των θεών;
Οι πιο αξιόπιστοι μάστορες, «επισκευαστές» ανθρώπινων σκέψεων και πολιτικών συστημάτων είναι

Η άγια ελληνική Φύση

«Ο Γαλαξίας πάνω από το ναό του Ποσειδώνος». Στις 8/6/2015, η φωτογραφία της ημέρας που επέλεξε η NASA, ήταν λήψη του Αλέξανδρου Μαραγκού (www.alexandrosmaragos.com). 

«Αέρι, θαλασσινό αέρι, εσύ που τα θαλασσοτάξιδα καράβια γοργά πάνω στα κύματα της θάλασσας τα πας, κατά που θα με ταξιδέψης εμένα τη δυστυχισμένη; Σε λιμάνι της Δωρίδας ή της Φθίας, όπου, καθώς λένε, ο Απιδανός ωραίων νερών πατέρας, παχαίνει τα χωράφια; […] Μήπως θα κατοικώ στην πόλι της Παλλάδας, της ομορφάρματης θεάς, και στον κροκόχρωμο πέπλο της, κεντώντας με λογιαστά κι ανθόχρωμα υφάδια, θα ξομπλιάζω άλογα ζεμένα ή των Τιτάνων τη γενιά, που του Κρόνου ο γιος, ο Δίας, με τον διπλόφλογο τον κεραυνό του τη ρίχνει στον ύπνο του θανάτου;» 

Ευριπίδου «Εκάβη», Στάσιμο Α΄, στ. 445-474, εκδόσεις Πάπυρος, σελ. 39

Οι Τρωαδίτισσες είναι έτοιμες για το ανεπίστροφο ταξίδι της σκλαβιάς και της ατίμωσης. Η πόλη τους έχει πέσει. Οι άντρες τους, οι πατέρες, οι παππούδες τους, έφηβοι και νέοι πολεμιστές και άμαχοι, κείτονται κατασφαγμένοι. Λίγοι «τυχεροί» αντικρίζουν ανήμποροι όσα απέμειναν από την πάλαι ποτέ κραταιά πόλη τους. Φλόγες και συντρίμμια. Οι Αχαιοί θριάμβευσαν και επιβάλλουν το δίκαιο της ισχύος τους. Τα θηλυκά θα εκποιηθούν στους πλειοδότες και θα χρησιμεύσουν ως εργατικό δυναμικό και σκεύη ηδονής. Το αναμενόμενο από όσες ετοιμάζονται να διαβούν το κατώφλι της απόλυτης δυστυχίας είναι να

Η τραγική ιερότητα της Ελλάδας

Το ιερό της Αθηνάς Προναίας στους Δελφούς.

«Ω Βάκχε πολυονόματε, καμάρι της θυγατέρας του Κάδμου και γιε του Δία που βαριά βροντά, συ που προστατεύεις την ξακουστή Ιταλία και βασιλεύεις στις κοσμοσύχναστες πεδιάδες της Ελευσίνιας Δήμητρας, που κάθεσαι στην Θήβα την πανάρχαια μητρόπολι των Βακχίδων, κοντά στα ρέματα τα υγρά του Ισμηνού, στον τόπο όπου σπάρθηκαν τα δόντια του άγριου δράκοντα. Απ' το δίκορφο βουνό του Παρνασσού όπου χορεύουν στην αράδα οι Κωρύκιες νύμφες, οι Βακχίδες, σε βλέπει συχνά καπνός από φεγγοβόλα δαδιά κι η βρύση η Κασταλία. Και σένα σε προπέμπουν οι κισσοσκεπασμένες οι βουνοκορφές της Νύσας κι ο πράσινος γιαλός της με τα πολλά αμπέλια, ενώ αντηχούν τραγούδια θεόπνευστα κι αλαλαγμοί κάθε φορά που πας να επισκεφθής τους δόμους της Θήβας».
Σοφοκλέους, «Αντιγόνη», στ. 1115-1136, εκδόσεις Πάπυρος.

Αισχύλος, Σοφοκλής, Ευριπίδης. Τρεις αδιαφιλονίκητοι, αιώνιοι πρωταθλητές των ατερμάτιστων δραματικών αγώνων, τους οποίους οι ίδιοι ίδρυσαν όταν τελειοποίησαν τα γεννήματα του γάμου των επών με τους διθυράμβους, εκεί που τελετάρχες ήταν οι  θεοί των Ελλήνων. Έχουν διαφορές οι τεχνικές τους

Το κλασικό μέτρο της εκδίκησης

1922. Σμύρνη φλεγόμενη. Αίμα προγονικό αδικαίωτο. Απορίας άξιον πώς οι Έλληνες μπορούν να πορεύονται με αυτά τα ολοκαυτώματα δίχως να γυρεύουν Δικαιοσύνη.

«Νήπιος ος των οικτρώς οιχομένων γονέων επιλάθεται». 
Σοφοκλής, «Ηλέκτρα», Άπαντα Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, εκδόσεις Πάπυρος στ. 145-146

«Είναι μωρός όποιος λησμονεί γονείς που πήγαν με θάνατο οικτρό» μας φωνάζει η Ηλέκτρα. Προσπαθεί, από τα απροσπέλαστα υπαρκτικά πεδία της, να θυμίσει σε όλους το χρέος της απόδοσης τιμής στους γονείς, στους προγόνους. Εκείνη γύρευε να πάρει εκδίκηση για τη δολοφονία του πατέρα της, Αγαμέμνονα, από τη μητέρα της Κλυταιμήστρα και τον εραστή της Αίγισθο. Θεωρούσε και συνεχίζει να θεωρεί η φίλη μας Ηλέκτρα ότι είναι ανόητος όποιος δεν αποδίδει δικαιοσύνη για εγκλήματα που διαπράχθησαν απέναντι στους γονείς του. Το σχόλιο της μοιραίας πρωταγωνίστριας του σοφόκλειου έργου αποκαλύπτει μια διάθεση «πρακτικής» αντιμετώπισης αυτού του είδους των ζητημάτων. Διόλου παράξενο. Η ελληνική αρχαιότητα αποτελεί την επιτομή της...

Πότε... επιβάλλεται η ψευδολογία

«Ο Ορέστης φονεύει τον Αίγισθο και την Κλυταιμήστρα». Εμπρόσθιο τμήμα σαρκοφάγου. Φυλάσσεται στο Μουσείο Ερμιτάζ της Αγίας Πετρουπόλεως (Ρωσία). 

«τι γαρ με λυπεί τούθ’, όταν λόγω θανών έργοισι σωθώ καξενέγκωμαι κλέος; δοκώ μεν, ουδέν ρήμα συν κέρδει κακόν. Ήδη γαρ είδον πολλάκις και τους σοφούς* λόγω μάτην θνήσκοντας· ειθ’, όταν δόμους έλθωσιν αύθις, εκτετίμηνται πλέον·» 
«Και γιατί λύπη τούτο να μου φέρη, σαν πεθαίνοντας με λόγια να σωθώ πραγματικά και γίνω ξακουσμένος; Βέβαια νομίζω πώς κανένας με κέρδος λόγος κακός δεν είναι· γιατί είδα πολλές φορές ως τώρα κι οι σοφοί* με λόγια να πεθαίνουν ψεύτικα·»
Σοφοκλής, «Ηλέκτρα» (στ. 59-63), Άπαντα Αρχαίων Ελλήνων Συγγραφέων, σελ. 38

Οι παραστάσεις της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας δεν «ανέβαιναν» αλλά διδάσκονταν! Αυτό σημαίνει ότι από εκεί μπορούμε να