Εθνικός διασυρμός

Η Ελλάδα επιστρέφει κάτι που δεν έκλεψε από καμία χώρα για να πάρει πίσω ελάχιστα από τα κλεμμένα που λεηλάτησε από εμάς η Βουλγαρία στην Κατοχή. 

Η Βουλγαρία εξακολουθεί να οφείλει στην Ελλάδα χιλιάδες ιστορικά κειμήλια και αρχαιότητες που λεηλάτησε κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Από ένα και μόνο μοναστήρι, οι Βούλγαροι αφαίρεσαν 1.300 κειμήλια! Τα 48 αντικείμενα που επιστρέφουν αποτελούν ένα αμελητέο μόνο μέρος του συνόλου. Δείτε το σημερινό πρωτοσέλιδο της εφημερίδας «Εστία».

Παράλληλα, η Βουλγαρία οφείλει να αντιμετωπίσει και το ζήτημα των επανορθώσεων προς την Ελλάδα για τις καταστροφές, τις λεηλασίες και τις ζημίες που προκάλεσε κατά τη διάρκεια της Κατοχής.

Υπάρχει σαφής βάση στο διεθνές δίκαιο για την ελληνική διεκδίκηση. Το άρθρο 56 των Κανονισμών της Χάγης του 1907 απαγορεύει την κατάσχεση, καταστροφή ή εκ προθέσεως πρόκληση ζημιών σε ιστορικά μνημεία, έργα τέχνης και επιστήμης, καθώς και σε περιουσία θρησκευτικών, εκπαιδευτικών και πολιτιστικών ιδρυμάτων. Η διάταξη αυτή είχε ήδη τεθεί σε ισχύ πολύ πριν από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ακόμη πιο συγκεκριμένη είναι η Συνθήκη Ειρήνης με τη Βουλγαρία του 1947. Το άρθρο 22 §1 επιβάλλει στη Βουλγαρία την επιστροφή περιουσίας που αφαιρέθηκε από τα εδάφη των Συμμάχων, ενώ το άρθρο 22 §2 καλύπτει κάθε αναγνωρίσιμο αντικείμενο που αφαιρέθηκε με βία ή εξαναγκασμό. Το άρθρο 22 §3 αναφέρεται ειδικά σε αντικείμενα «καλλιτεχνικής, ιστορικής ή αρχαιολογικής αξίας» και προβλέπει ακόμη και παράδοση αντικειμένων αντίστοιχου είδους και αξίας εάν η αυτούσια επιστροφή είναι αδύνατη.

Για τις πολεμικές αποζημιώσεις, το άρθρο 21 της ίδιας Συνθήκης αναγνωρίζει ρητά ότι...

οι ζημίες που προκλήθηκαν στην Ελλάδα από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τη βουλγαρική κατοχή έπρεπε να αποκατασταθούν από τη Βουλγαρία και όρισε ποσό 45 εκατομμυρίων δολαρίων για την Ελλάδα. Το κρίσιμο σήμερα είναι να εξεταστεί αν οι υποχρεώσεις αυτές εκπληρώθηκαν πλήρως.

Επιπλέον, τα άρθρα 31, 35 και 36 των Άρθρων περί Κρατικής Ευθύνης της Επιτροπής Διεθνούς Δικαίου του ΟΗΕ καθιερώνουν τις βασικές αρχές της πλήρους επανόρθωσης, της restitution —δηλαδή αποκατάστασης ή επιστροφής— και της compensation, δηλαδή χρηματικής αποζημίωσης, για ζημία που προκαλείται από διεθνώς παράνομη πράξη.

Με βάση αυτά, η Ελλάδα μπορεί να στηρίξει χωριστά αλλά παράλληλα δύο αξιώσεις: αφενός την επιστροφή των συγκεκριμένων πολιτιστικών αγαθών που μπορούν να ταυτοποιηθούν και, αφετέρου, την εξέταση τυχόν ανεκπλήρωτων υποχρεώσεων επανόρθωσης ή αποζημίωσης που απορρέουν από τη μεταπολεμική διευθέτηση.