«Ως πότε παλικάρια να ζούμεν στα στενά,
Mονάχοι σα λιοντάρια, σταις ράχαις στα βουνά;
Σπηλαίς να κατοικούμεν, να βλέπωμεν κλαδιά,
Nα φεύγωμ' απ' τον Kόσμον, για την πικρή σκλαβιά.
Nα χάνωμεν αδέλφια, Πατρίδα, και Γονείς,
Tους φίλους, τα παιδιά μας, κι όλους τους συγγενείς.
Καλλιώναι μίας ώρας ελεύθερη ζωή,
Παρά σαράντα χρόνοι σκλαβιά, και φυλακή.
Τι σ' ωφελεί αν ζήσης, και είσαι στη σκλαβιά,
Στοχάσου πως σε ψένουν καθ' ώραν στη φωτιά.
Βεζύρης, Δραγουμάνος, Aφέντης κι αν σταθής,
O Tύραννος αδίκως σε κάμει να χαθής.
Δουλεύεις όλ' ημέρα, σε ό,τι κι αν σοι πη,
Kι αυτός πασχίζει πάλιν, το αίμα σου να πιη».
Ρήγας Φεραίος,
«Θούριος ήτοι Oρμητικός Πατριωτικός Υμνος»
Το έργο γράφτηκε το 1797. Ο Ρήγας συνελήφθη την ίδια χρονιά στην Τεργέστη. Οι αυστριακές Αρχές τον παρέδωσαν στους Οθωμανούς κι εκείνοι τον φυλάκισαν, τον βασάνισαν, τον στραγγάλισαν και τον πέταξαν στον Δούναβη. Η ιχνογραφία της υπόθεσης του Ρήγα είναι τυπική του δράματος του νεότερου Ελληνισμού. Οι Αυστριακοί, ως «εκσυγχρονισμένοι» Ούννοι, περνούν τις αλυσίδες στον ιδεαλιστή Ελληνα και τον παραδίδουν στον Ασιάτη ομόλογο και συγγενή τους για τα περαιτέρω. Το σύντομο πέρασμα του Ελληνος από τον κόσμο μας δεν αφήνει κάτι άλλο πίσω του παρεκτός Ελευθερία, Αρετή, Εμπνευση και Αλήθεια.
Μπορεί αυτό το τραγούδι, που αποτέλεσε μία από τις πρώτες θρυαλλίδες της πυρκαγιάς του 1821, να το έχουμε συνηθίσει τόσο πολύ, ώστε να μην